Ergen ve Yetişkin Psikolojisi

İLİŞKİDE TARTIŞMAYI NASIL YAPICI- POZİTİF HALE GETİRİRİZ?

İLİŞKİDE TARTIŞMAYI NASIL YAPICI- POZİTİF HALE GETİRİRİZ?

TARTIŞMA TÜRLERİ

İlişki ve evliliklerde tartışmalar her ne kadar doğal ve kaçınılmaz bir iletişim tarzı olsa da tartışma sonunda eğer çözüm bulunmazsa veya konu açığa kavuşmazsa bir taraf rahatlamış olmasına rağmen diğer taraf stresli, öfkeli, kırılmış ve çaresiz olabilir.

Bunun sebebi psikologlara göre tartışmanın kendisi değil tartışmada aynı fikirde olmadığımız noktalara yaklaşım ve iletişim tarzımızdır. Tartışmadaki tutumumuz öylesine önemlidir ki daha bir tartışmada sonuca varıp olayı çözmeden yeni bir problem yaratabilecek güçtedir.

Bu sebeplerden dolayı Amerika da Gottman ilişki/evlilik Enstitüsü tartışmalarda yıkıcı nitelikte olan ve problem yaratan tartışmaya yaklaşım tarzını 5 türde belirledi.Bu belirlemelere göre aşağıda sıralanan tarzda tartışan çiftlerin ayrılma olasılığı oldukça düşüktür.Dr. Cecilia D’Felice tartışmayı yapıcı ve ykıcı tartışma olarak 2’ye ayırmıştır.

YAPICI TARTIŞMALAR: her iki tarafın duygularını, hislerini ifade edebildiği ve çözüme ulaşmak için karşılıklı ödün vererek fedakarlık yaparak her iki tarafında mutlu olacağı şekilde çözümlenen tartışmalardır.

YIKICI TARTIŞMALAR: ise aynı konuyu, aynı sebeplere, nedenlere dayandırarak sürekli bir daire etrafında evirip çevirerek aşağıda belirlenen 5 çeşit negatif tartışma tuzağına düşmektir. Kişi çok öfkeli ve siniri bozulmuşken tam olarak neler olduğunu anlaması çok zordur. Kişinin kendisini tanıması ve bilmesi tartışmanın gidişatını değiştirme konusunda çok önemlidir. En önemli nokta eşinizin sizin zihninizi okumasını beklemek yerine kendinizi açıkça nasıl ifade etmeyi eşinizi yargılamadan suçlamadan öğrenmektir. Tartışmalarda hepimiz kendi fikirlerimizin ve bakış açılarımızın onaylanmasına çalışırız. Tartışmada ,“Ben haklı olmalıyım, bu yüzden sen yanlışsındır.”kuralına dayanır.

Çoğu kez, gerçek konuyu tartışmaktan ziyade ilişkideki daha derin olan durumu tartışırız. Gerçek konu yine çözüme ulaşmaz. Örneğin; Sevmediğiniz bir arkadaşını davet etmesine sinirlenmeniz aslında sizin gerçek öfkeniz onun sizi ve ihtiyaçlarınızı uzun süredir görmezden gelmesine uzanır. Ayrılmanıza neden olacak tartışma yaratmamak için öncelikle gerçekten neler olduğunun farkına varmak ve yaklaşım tarzınızı daha geç olmadan değiştirmelisiniz.

Peki Nedir Bu Tartışma Türleri ve Bunlardan Uzak Durma Yöntemleri?

Mağdur ve Saldırgan

Eşlerden biri zayıf ve savunmasız kurbanken diğeri şiddetli saldırganlık gösteren taraftadır.

Örneğin; Bana hep kötü davrandın, bilmiyorum bunu hak etmek için sana ne yaptım?

-Eğer gerçekten bu kadar beni sinirlendirmesen bu olmazdı.

Gerçekten Bu Tartışmada Neler Oluyor?

Savunmasız tarafın söylediği bu cümle ile tamamiyle bunun diğer tarafın hatası olduğunu söyleyip suçlamaya çalışılıyor. Buna da söylenen şey” Görmüyor musun benim hiçbir günahım yok.”Fakat bu gerçek bir ifade değil. Tartışma iki kişi arasında olur.Mağdur tarafı oynamanın anlamı pasif saldırganlık ve partnerinize yüklenebileceği eşit ağırlıklı sorumluluktan çok daha fazlasını yüklemektır.

*Bu durumda saldırgan taraf suçlandığından dolayı bu duruma sinirlenir ve oda karşısındaki kişiyi zalim/zorbalık etmek ile suçlayıp oltaya getirir. Görünüşe göre mağdurun kanıtlamaya çalıştığı noktayı ortaya koyar.

Nasıl Çözebiliriz?,

Herkes yapmadığı halde, kendisine söylenen bir şeyden dolayı kızar ve gücenir. Fakat saldırgan rolde iseniz, unutmayın ki önemli olan ikinizin de seçim hakkı vardır. Mağdur kimse, bunun benimle bir ilgisi, her zaman her şeye sen karar veriyorsun dediğinde bağırmak yerine saldırgan evet bir ilgin yok çünkü sorumluluk almıyorsun!”Deneyip” her zaman karar veren taraf ben olmak istemiyorum, her ikimizin de fedakarlık yaparak ve katılım sağlayarak çözüme gidecek yolu bulabilir miyiz?

Durumu ve dinamikleri değiştirmek için diğer bir anahtar da vücut dilini kullanmaktır. Saldırgan taraf zorba bir vücut duruşu sergileyerek mağdura karşı büyüklenip işaret parmağıyla dürtüp konuşurken mağdur korkmuş ve omuzları düşük güvensiz bir vücut dili sergilemektedir. Genelde tipik olarak mağduru oynuyorsanız” Saldırıldığımı, saldırıya mağruz kaldığımı hissediyorum” demeye çalışınız ki her iki tarafta gerçekte neler olduğunun farkına varabilsin. Yapıcı tartışma nerede durulacağı gösterir. Her iki tarafta tartışmanın ana noktasını ödün vererek kabullenmeye hazırlanırsa, bu tarafları sürekli saldıran ve saldırıya uğrayan olmaktan kurtarır.

SIKI SAVUNMA(DEFANS)

Bu durumda bir taraf diğer tarafın anlaşmazlığına katılmaması ve red etme durumudur. Bu durum belki yüksek sesli bir tartışmayı önler fakat konu asla çözüme kavuşup sonuca bağlanmaz.

Örneğin;Bir şey söylesene,bunda ne yapacaksın?

-Söyleyecek bir şey yok! Ben dışarı çıkıyorum.

Gerçekte Bu Tartışmada Neler Oluyor?

Bu durumlarda genellikle erkekler savunmacıdırlar, fakat bu savunmacılık zor ve anlaşılmaz durumu kötüleştirmek için değildir. Kadınlar hislerini etkili bir şekilde işleme gösterme eğilimindedirler. Fakat erkekler çoğu kez duygularında boğulurlar. Erkekler bunaltıcı,boğucu duygularla baş edemezler bu yüzden uzaklaşırlar bu yüzden tartışmaya katılıp,birlik sağlamak yerine savunmacılığı seçerler.Bu yüzden savunmacılık zehirli bir toksittir,çünkü neler olduğu konusunda hiçbir taraf konuşmaya yanaşmaz.

Nasıl Çözümlenir?

Çiftler arasında tartışmada savunmacılık sadece hayal kırıklığına uğratan bir durumdan ziyade ilişkiyi de tehdit eden bir sağlık durumudur.

Dr. D’Felice göre, kendilerini ifade edemeyen kişiler sık sık fiziksel olarak hastalanıp kalp atışları hızlanır, tansiyonları inip çıkar, bağışıklık sistemleri , stresle beraber salgılanan adrenalin ve kortizon ile bozulur. Erkekler kalp krizi veya felç geçirebilir. Dolayısıyla savunmacı tutumu kırmak hayati bir meseledir. Savunmacı eşin karşısındaki taraf savunmacı tarafın köpürüp, patlamasına neden oluncaya kadar kışkırtmacı ortamlar ve tartışmalar sık sık yaratmaya çalışmak yerine ,şunu söylemeliler.

“Sen kabuğuna çekilirken, biz hislerimiz hakkında konuşamıyoruz.”Bunun yerine sen kabuğuna çekiliyorsun.

Savunmacı taraf tartışmanın yapıcı olabileceğini de görebilmelidir. Tartışmak demek her zaman yıkıcılık ve hoşnutsuz bir durum yaratmak amaçlı olmayacağını anlamalıdır. Eğer taraflar birbirlerinin sözünü kesmeden dinleyip, gerçekten ne istenildiğini bulmaya çalışırlarsa, savunmacı tarafın bu duruma karşı geliştirdiği direnç kırılabilir.

SAVUNMASIZLIK-SAVUNAMAMA

Bir taraf ya da iki tarafta da saldırıya uğradığını hissettiğinde kişi savunmacı duruma geçer ve bu noktada iletişim kopar. Her iki tarafta da kendisini eleştiriden uzaklaşmak için, probleme ait sorumluluk almaktan kaçınmış olup bunu kendini koruma yolu olarak görmesidir.

Örneğin;

-Çok tembelsin, çocuklar için hiçbir zaman hiçbir şey yapmıyorsun?

-Sen arkadaşlarınla dışarı giderken çocuklara bakan benim eğer kötü bir ebeveyn var ise oda sensin!

Gerçekte Neler Oluyor?

Tartışmada saldırıya uğradığımızda, savunmacılık doğal bir tepkidir. Fakat kısır döngüyü kıramadığımız zaman tartışmanın sonucu hiçbir yere varmaz. Bir taraf suçlamayı, diğer taraf suçlanmışlık hissini yaşayarak kendilerini savunurlar ve sonra da saldırarak tartışma kısır döngü şeklinde devam eder.”Eğer kendine güvenli ve dürüst isen, ve durduğun yer sağlamak üzerine ise tartışma yaratmak çok zordur.

Nasıl Çözümlenir?

İnsanlar sık sık kendi aralarında tartışırken sen kendinin ne istediğini bilmiyorken, seni anlamadığı için eşini suçluyorsun onun senin ne istediğini bilmediğini söylüyorsun. Bu nedenle tartışmaya başlamadan önce ne istediğimizi önce anlamalı ve karşılığında bizim ne verebileceğimizi düşünmeliyiz.

SÜREKLİ ELEŞTİREN

Tartışma kişisel eleştirilere kaydığında, bu durum ilişkinin kritik bir noktada olduğunu gösterir.Çünkü lakap takma,ayıplama,aşağılama,şikayet etme ve kişisel olarak saldırma güvenme ve kırılmayı ateşler.

Örneğin;

-Senin şu bencilliğinden nefret ediyorum. Her zaman sadece sen kendini düşünüyorsun.”

-Off amma çenebazsın yine çenen düştü bir dakika bile adama kafa dinletmiyorsun”

Gerçekte Neler Oluyor?

Yerleşmiş ve sürekli şikayetler sesli bir halde ifade edildiğinde aşırı eleştiride gittikçe artırabilir. Bu sebeple gücenme veya kin gittikçe birikip daha sonra sesli bir şekilde karşıdaki eşi eleştiriye dönüşür.

Kavga-Tartışma Gecesi

Araştırma sonucuna göre çiftler en çok tartışmayı Perşembe günü akşam 8 civarında yapıyorlar.

Örneğin;

Çöpü dışarıya koyduğunu söylemiştin, ee koydun mu? yerine çöpün dışarı konulması gerektiğini görmeyecek kadar körmüsün dolmuş taşıyor?

Nasıl Çözümlenir?

Eleştirmeden, şikayeti ifade etmek oldukça zor bir öğrenim sürecidir. Burada ki tek şey sözel şiddetin irrite edici kısır döngüsü ile son bulmaktadır. Bunların yerine, “bu akşam çöpü dışarı çıkarmayacağım çünkü yağmur yağıyor fakat yarın ilk işim bu olacak” cümlesi eleştiriyi engellemeye büyük ölçüde yardımcı olacaktır.

Tartışmalarda hatırlanması gereken önemli bir noktada ailevi durumlardaki tartışmalarda kurallara kimin hakim olup buna kimin karar verdiğidir.

Takdir edilip, hesaba katılmadığınızı hissettiğinizde duygularınızı ne hissettiğinizi ifade etmek yerine saldırıya geçerek kendinizi ifade edebilirsiniz. Oysa bunun için doğru zamanı bulup kendinizi, duygularınızı nasıl ve neden böyle hissettiğinizi bildirseniz bu daha etkili olacaktır.

AŞAĞILAMA

Eğer bu yöntemle tartışıyorsanız ilişkinizde karşılıklı saygı bitmiş ve sadece kendi kafanıza göre olan aşağılamaları karşılıklı olarak birbirinize sıralamaktan başka bir şey yapmıyorsunuzdur.

Örneğin;

“Senin ile konuşmamın bir anlamı yok çünkü senin ne diyeceğini çok iyi biliyorum. Her zamanki gibi.

-İyi, aferin sana, bende seninle zaten konuşmak istemiyorum.

Gerçekte Neler oluyor?

İlişki buradaki tartışma noktasından uzaklaşmış her iki tarafta bu kadar öfkeli iken kimse kimsenin fikrini ve ne diyeceğini dinlemek istemektedir. Dinlemeyi reddedip, dinlerken dinlemenizi keserseniz bu açıkça “Ben seni senden daha iyi biliyorum” iması ile “İlgilenmiyorum ve seni düşünmüyorum” tavrı sergilemiş olursunuz. Kısacası ”Senin için ağzımı açmaya değmez” anlamı vererek ilişkide ilişkiyi zehirleyici tutumu sergiliyorsunuz.

Nasıl Çözümlenir?

Öncelikle her iki tarafta denemek için çabalayacakları konusunda anlaşmaya varılmalıdır. Sadece taraflardan biri çabalarken diğer tarafın duygusal olarak bundan vazgeçmesi ilişkideki acı çekmeyi, ızdırabı sürdürmekten başka bir şeye yaramaz. Çoğu tartışmalarda Öfke/Korku kalpten gelir.Hissetmek amaçlı daha az öfke açık,net konuşulursa ve karşı taraf eşinizi dinleyip ayrı şeyleri yaparsanız aşağılamanın köklerini ortaya çıkarıp aşağılama eğilimin yok edebilirsiniz.Bu yaptığınızda rahatlamak,karşı konulmazdır.Dr.D. Felice göre;Tartışma bir fırtına gibidir ve havayı temizler.İyi bir tartışma zevkli olmalı ve ikinizi de olmak istediğiniz yere doğru hareket ettirmelidir.

Kaynaklar: Gottmen Relationship İnstitute

Uzm.Klinik.Psikolog Almıla Şen

Almıla Şen - Kişisel Web Sitesi

© 2018, Tüm Hakları Saklıdır. Kısmen ya da tamamen yazılı izin olmaksızın kopyalanamaz.